Przebudowa śródmieścia 1973

0
fot. Zarys rozwoju miasta, W. Długoborski

W pamięci wielu mysłowiczan zachowała się kawiarnia Szarotka, bar Express oraz zakład fotograficzny Leona Czarneckiego, który znajdował się w kwartale nieistniejących już kamienic przy ul. Grunwaldzkiej. Wiosną 1974 r. ciężkie maszyny rozpoczęły rozbiórkę starej zabudowy.

W Mysłowicach po II wojnie światowej stare miasto wraz z rynkiem zachowało charakter centrum handlowego. Wzdłuż ul. Grunwaldzkiej oraz przy rynku nadal rozwijał się handel i usługi. Według Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego miasta z 1964 r. fragment śródmieścia Mysłowic, który zaliczał się do najstarszej części miasta i posiadał zachowany zabytkowy układ urbanistyczny oraz kilka zabytków budowlanych, zostały zakwalifikowane do gruntownej przebudowy.

Plan zatwierdzony przez władze miejskie zakładał stworzenie nowej koncepcji urbanistycznej śródmieścia. Głównymi celami, jakie sobie wyznaczono były: podwyższenie strefy zabudowy mieszkaniowej, wykorzystanie wolnych terenów uzbrojonych, pełna modernizacja usług ogólnomiejskich z wprowadzeniem dodatkowych powierzchni handlowych, gastronomicznych i kulturalno-oświatowych. Przy opracowaniu projektu przebudowy terenów mieszkaniowych przyjęto metodę maksymalnych wyburzeń budynków mieszkalnych, obejmujących w 77% wyburzenia techniczne, a w 23% wyburzenia urbanistyczne.

Szkody górnicze

Wpływ na podjęte decyzje miały m.in. wykonane ekspertyzy górniczo – geologiczne śródmieścia. Od 1952 roku znajdowało się ono w obszarze intensywnej eksploatacji górniczej Kopalni „Niwka – Modrzejów” w Sosnowcu. Według przeprowadzonych badań na tym terenie wystąpiły uszkodzenia istniejącej zabudowy. Kamienice mieszkalne wzdłuź ulic Grunwaldzkiej i Krakowskiej nie spełniały warunków bezpieczeństwa. Poza tym problemem był niski standard zabudowy. Warunki sanitarne znacznie odbiegały od panujących już wówczas norm. Istotnym problemem było również uregulowanie ruchu kołowego na ul. Krakowskiej, która krzyżowała się z Grunwaldzką (wówczas głównym deptakiem w mieście). Ul. Krakowska stawała się coraz bardziej ruchliwa i tym samym niebezpieczna. Dążono tam do poprawienia warunków komunikacyjnych.

Ówczesny Plan Zagospodarowania Przestrzennego zakładał, aby podwyższyć rangę śródmieścia w zakresie zabudowy mieszkaniowej likwidując kamienice i przylegające do nich zabudowania gospodarcze o złym stanie technicznym. Według niego, w miejscu istniejących kamienic miały powstać nowoczesne budynki mieszkalne i usługowe o pełnym standardzie wyposażenia. Eksperci jasno stwierdzili, że nowa zabudowa śródmieścia nada tej dzielnicy akcenty wielkomiejskie. W konsekwencji plan obejmował rozbiórkę 132 budynków, w tym kilkudziesięciu zabytkowych kamienic, które pamiętały jeszcze czasy pruskie.

Wyburzenia

Dla wyłonienia właściwej koncepcji zagospodarowania tego terenu ogłoszono konkurs zamknięty Nr 422 SARP w dniu 31 czerwca 1969 r. Od 1973 roku przystąpiono do realizacji pierwszego etapu przebudowy śródmieścia. Do Mysłowic przybył wówczas wojewoda katowicki, gen. Jerzy Ziętek, który uroczyście otworzył I etap przebudowy śródmieścia Mysłowic. Wiosną 1974 r. przy ulicach Krakowskiej i Grunwaldzkiej stanęły ciężkie maszyny, które rozpoczęły rozbiórkę starej zabudowy. Życie w mieście toczyło się nadal. W szybkim tempie panoramę miasta „wzbogacono” kompleksem wieżowców mieszkalnych zlokalizowanych na obrzeżu Parku Ludowego, a przy ul. Strumieńskiego zaprojektowano budynki plombowe 5-kondygnacyjne wolnostojące. Pod ul. Krakowską wybudowano przejście podziemne. Na zapleczu rynku zaplanowano garaże podziemne z wjazdem od ul. Kołłątaja. Kolejny etap przebudowy polegał na wyburzeniu kamienic przy północnej pierzei rynku. Stworzono plany obejmujące nowe zabudowania, które w konsekwencji nie powstały do dnia dzisiejszego. W tym czasie wprowadzono „korekty”, które miały wpłynąć na zmianę estetyki otoczenia i poprawę życia mieszkańców – zaprowadzono zakaz parkowania na rynku, wyeliminowano ruch kołowy na ul. Grunwaldzkiej i zaplanowano budowę parkingów. W Uchwale Nr 126/413/72 Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Mysłowicach z dnia 12 grudnia 1972 r. Zapisano termin wykonania inwestycji na 31 grudnia 1977 r.

Starsi mieszkańcy miasta pamiętają wygląd ulic Grunwaldzkiej i Krakowskiej sprzed 40 lat. Przywołane wspomnienia budzą u nich sentyment. Młodzi Mysłowice z czasów Edwarda Gierka zobaczą już tylko na zdjęciach i pocztówkach. Czy wyburzenia zabytkowych budynków były jedynym sensownym rozwiązaniem? Rewitalizacja, realizowana już wtedy na zachodzie Europy, była wówczas dla rządzących czymś obcym. Tutaj realizowano plan.

Nadesłano przez: Luiza Rotkegel