Czym jest zachowek i jak go obliczyć?

0
fot. freeimages.com

Zachowek to taka część spadku, która należy się najbliższym członkom rodziny zmarłego (zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom), którzy byliby powołani do spadku z ustawy, w przypadku gdy zmarły rozdysponował całym swoim majątkiem z pominięciem tych osób. Roszczenie o zapłatę zachowku ma charakter wyłącznie pieniężny, a dochodzone jest przeciwko spadkobiercom testamentowym lub osobom obdarowanym przez spadkodawcę.

Szczegółowe zasady obliczania kwoty zachowku reguluje artykuł 991 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). W oparciu o wymienione przepisy należy stwierdzić, iż ostateczna wysokość zachowku zależy od dwóch czynników: wielkości udziału (ułamku) zachowkowego oraz wysokości substratu zachowku, czyli masy spadkowej, którą spadkodawca pozostawił.

Wielkość ułamku zachowkowego określa art. 991 §1 k.c., zgodnie z którym jeżeli uprawniony jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy, należą mu się 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadł przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach połowa wartości tego udziału. Przykładowo jeżeli spadkodawca pozostawił trzech pełnoletnich i zdolnych do pracy spadkobierców dziedziczących z ustawy w równych częściach po 1/3 każdy, udział zachowkowy każdego z nich wynosi 1/6 (połowa z udziału spadkowego w wysokości 1/3). Tak ustalony „procent” mnoży się przez ustaloną wartość substratu zachowku.

Ustalając wartość masy spadkowej stanowiącej podstawę obliczenia zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę. Darowizny zalicza się, jeżeli zostały uczynione na rzecz osób trzecich nie dawniej niż w ciągu dziesięciu lat od daty otwarcia spadku, natomiast darowizny dokonane na rzecz osób będących spadkobiercami bądź uprawnionymi do zachowku dolicza się niezależnie od czasu, kiedy zostały uczynione. Drobnych darowizn (np. prezentów z okazji urodzin, świąt) zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych nie dolicza się do spadku.

Uprawniony do zachowku może dochodzić przysługujących mu roszczeń w ciągu pięciu lat od ogłoszenia testamentu, a w stosunku do osoby obdarowanej bądź osoby, która otrzymała zapis windykacyjny, w ciągu pięciu lat od otwarcia spadku.

Nadesłano przez: Anna Wojciechowska

Anna Wojciechowska – radca prawny od 2012 roku. Prowadzi własną kancelarię prawną. Dane do kontaktu: anna_woj@o2.pl, tel. 698 206 686.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here