11 września 2026 roku w Mysłowicach odbędzie się II edycja Święta Chwały 23. Batalionu Saperów. To wydarzenie, które łączy uroczystości patriotyczne, historię miasta oraz wojskowy piknik. Organizatorzy chcą w ten sposób przypomnieć mieszkańcom o jednostce, która przed wybuchem II wojny światowej była silnie związana z Mysłowicami, a we wrześniu 1939 roku zapisała jedną z najbardziej niezwykłych kart w historii polskich wojsk saperskich.
W tym roku Święto Chwały zaplanowano na piątek, 11 września 2026 roku. Data nie jest przypadkowa, bo właśnie tego dnia w 1939 roku mysłowiccy saperzy dokonali swojego najsłynniejszego czynu pod Baranowem Sandomierskim.
Obchody rozpoczną się o godz. 11:00 w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa, gdzie odprawiona zostanie msza święta za poległych saperów oraz żołnierzy września 1939 roku. Po nabożeństwie uczestnicy przejdą ulicami: Starokościelną, Bytomską, na Rynek, Kaczą, Strumieńskiego, Plac Wolności i Powstańców, docierając do miejsca dawnego koszarowania 23. Batalionu Saperów – w rejonie terenu parafii ewangelickiej i szkoły jezuitów. Następnie odbędzie się uroczystość pod pomnikiem saperów. W programie znalazły się m.in.:
- odśpiewanie hymnu państwowego,
- złożenie kwiatów pod pomnikiem,
- występ Dziecięcego Zespołu Małe Szwarne Dziołszki,
- występ Młodzieżowej Orkiestry Skrzypcowej,
- konkurs wiedzy o 23. Batalionie Saperów,
- prelekcja oraz film poświęcony historii jednostki,
- piknik militarny i pokaz wozów bojowych,
- wręczenie nagród dla uczestników konkursu.
Od około godz. 14:00 organizatorzy zaplanowali także wydawanie wojskowej grochówki i żurku – do wyczerpania przygotowanych porcji.
Pierwsza edycja wydarzenia odbyła się w Mysłowicach we wrześniu 2025 roku. Po części oficjalnej mieszkańcy mogli wziąć udział w pikniku militarnym, podczas którego prezentowano sprzęt wojskowy i saperski, odbywały się prelekcje oraz rekonstrukcje historyczne. Organizatorzy przygotowali również wojskową grochówkę i śląską wodzionkę. Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem mieszkańców.
Organizatorzy podkreślają, że Święto Chwały ma być nie tylko uroczystością patriotyczną, ale również okazją do przybliżenia mieszkańcom historii Mysłowic. 23. Batalion Saperów był bowiem czymś więcej niż jednostką wojskową stacjonującą w mieście. Przed wojną żołnierze uczestniczyli w życiu lokalnej społeczności, a mieszkańcy Mysłowic wspierali ich także w przygotowaniach do obrony kraju.
W czerwcu 1939 roku mieszkańcy miasta uczestniczyli w uroczystości przekazania batalionowi sprzętu wojennego zakupionego dzięki społecznej zbiórce. Wspomnienia dowódcy jednostki, mjr. Mariana Skierczyńskiego, wskazują na silną więź, jaka powstała wówczas pomiędzy saperami a mieszkańcami Mysłowic.
Pamięć o batalionie jest obecna w mieście do dziś. Muzeum Miasta Mysłowice posiada materiały dotyczące jego dziejów, a w 2019 roku w sąsiedztwie dawnego miejsca koszarowania i pomnika zorganizowano wystawę plenerową „23 Batalion Saperów z Mysłowic ’39”.
23. Batalion Saperów zajmuje szczególne miejsce w historii Mysłowic. W latach 1937–1939 w mieście działał Ośrodek Sapersko-Pionierski 23. Dywizji Piechoty, który podczas mobilizacji w sierpniu 1939 roku został przekształcony w 23. Batalion Saperów. Jednostka stacjonowała w rejonie dzisiejszej ul. Powstańców. Obecność wojsk inżynieryjnych w Mysłowicach była związana m.in. z przygotowaniami do obrony Górnego Śląska.
Po rozpoczęciu niemieckiej agresji żołnierze batalionu wykonywali zadania inżynieryjne na rzecz 23. Górnośląskiej Dywizji Piechoty Armii „Kraków”. Niszczyli mosty, wiadukty i linie kolejowe, budowali zapory oraz przygotowywali przeprawy, które miały zarówno utrudniać marsz niemieckich wojsk, jak i umożliwiać wycofywanie się polskich oddziałów. Najbardziej znanym dokonaniem mysłowickich saperów była budowa przeprawy przez Wisłę w rejonie Baranowa Sandomierskiego 11 września 1939 roku. W ciągu około dziewięciu godzin żołnierze zbudowali tam most na galarach o długości 345 metrów. Przeprawa pozwoliła na przejście na drugi brzeg Wisły wojskom Grupy Operacyjnej „Śląsk” wraz ze sprzętem, w tym artylerią. Źródła historyczne podają również, że saperzy w ciągu 6,5 godziny naprawili znajdujący się obok most, który został wcześniej przedwcześnie wysadzony.
Za swoje działania batalion został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. Według materiałów historycznych dotyczących jednostki był to jedyny batalion saperów spośród oddziałów saperskich biorących udział w kampanii 1939 roku, który otrzymał to odznaczenie.
Historia mysłowickich saperów jest dziś upamiętniana także w przestrzeni miasta. Pomnik poświęcony batalionowi znajduje się przy ul. Powstańców. Pierwszy monument odsłonięto w 1979 roku, jednak w latach 90. został skradziony. Obecnie w tym miejscu znajduje się jego uproszczona, odtworzona wersja.
