99 lat śpiewu „Słowiczka”

0
fot. Archiwum Chóru Harmonia

Od 1763 r. Mysłowice znajdowały się w granicach państwa pruskiego. Każdy przejaw polskości był surowo karany. W takiej nieprzychylnej sytuacji 24 marca 1913 r. powstało Towarzystwo Śpiewacze „Słowiczek”.

Język niemiecki, który stał się językiem urzędowym, wraz z upływem kolejnych dziesięcioleci wywierał coraz większy wpływ na mowę mieszkańców naszego miasta i całego Górnego Śląska. Gwarą śląską, która była mieszaniną języka polskiego, czeskiego i niemieckiego, posługiwali się głównie robotnicy i rolnicy. Oficjalne posługiwanie się gwarą śląską i językiem polskim nie było mile widziane przez ówczesne władze.

Każdy przejaw polskości był surowo karany i jako przykład można tutaj przytoczyć sytuację trzech członków „Sokoła” wracających z zabawy w Jaworznie w lutym 1910 r. Policja skonfiskowała im orzełki i kokardki w polskich barwach narodowych oraz kolczyki w kształcie orzełka. Sąd w Mysłowicach skazał mysłowiczan: Franciszka Stefka na 5 mk. Grzywny, a panie Arndt (którym skonfiskowano owe niebezpieczne kolczyki) na grzywnę po 3 mk. każdą. Uzasadnieniem skazania był fakt, iż kolczyki z orzełkiem były zagrożeniem dla państwa niemieckiego, a widok polskiego orzełka gorszył obywateli niemieckich.

Pomimo takich zajść, w owym czasie funkcjonowały polskie gazety wydawane w języku polskim oraz liczne broszury o tematyce patriotycznej. Rozprowadzano je w większości nieoficjalnie. W sytuacji, kiedy w ościennych miastach powstawały i funkcjonowały polskie towarzystwa, mieszkańcom Mysłowic brakowało odwagi, żeby założyć własne. W polskojęzycznym „Kuryerze Śląskim” pojawiały się apele mieszkańców o założenie towarzystwa.

Od powstania

W takiej nieprzychylnej sytuacji 24 marca 1913 r. powstało Towarzystwo Śpiewacze „Słowiczek”. Mimo prób likwidacji przez władze pruskie, pomimo prześladowań ze strony ówczesnej policji wydającej zakazy występów oraz odmowę wynajmu sal do spotkań członków „Słowiczek” nadal działał. Spotkania odbywały się w domu zamożnego kupca Dudzika. W tamtym czasie dyrygentem został Papczok, a prezesem Weber. Towarzystwo Śpiewacze zostało zarejestrowane w Zarządzie Śląskich Kół Śpiewaczych w Bytomiu. W tym samym roku wzięło udział w Zjeździe Śląskich Kół Śpiewaczych na Zadolu.

W czasie trwania I wojny światowej chór zawiesił działalność. Po jej zakończeniu „Słowiczek” wznowił działalność pod kierownictwem prezesa Pawła Hrabańskiego, a nowym dyrygentem został Oskar Szade. W 1922 r. „Słowiczek” połączył się z męskim chórem „Echo”, przyjmując nową nazwę „Harmonia”. W kolejnych latach chór działał prężnie i zyskiwał na popularności. Po kilku latach część chórzystów odeszła z „Harmonii” i rozpoczęła własną działalność pod starą nazwą „Echo”. W 1932 r. pod batutą Alojzego Bonczka zespół wraz z orkiestrą wykonał Oratorium „Stworzenie Świata” Haydna w Katowicach i w Chorzowie. W latach 1932 – 1936 „Harmonia” na zjazdach Stowarzyszenia Śpiewaków Śląskich Okręgu Mysłowickiego zdobyła I miejsce. W następnych latach chór nagrywał audycje dla Polskiego Radia w Katowicach w cyklu „Cała Polska Śpiewa”. Następnie zdobył I miejsce na Jubileuszowym Zjeździe Śpiewaków Śląskich. Koncert wykonany w Rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach transmitowały wszystkie polskie rozgłośnie. W 1938 r. „Harmonia” obchodziła jublieusz 25- lecia działalności. Funkcję prezesa chóru sprawował w tym czasie Michał Chudała.

Wybuch II wojny światowej uniemożliwił działalność chóru. W obozach koncentracyjnych zginęli jego członkowie: Maria Bielska, Edmund Korfanty, Dionizy Trocer i Jan Warwas. Już w 1945 r., po zakończeniu działań wojennych, dyrygent Alojzy Bonczek zebrał pozostałych członków chóru i reaktywował go. W 1948 r. „Harmonia” zdobyła I miejsce na Zjeździe Śpiewaków Śląskich Okręgu Mysłowickiego. W następnych latach chór, pomimo początkowych kłopotów materialno – lokalowych, dzięki staraniom prezes chóru Anny Oszek zyskał siedzibę w świetlicy Związku Zawodowego Kolejarzy. W tym czasie dyrygentem chóru był Leon Gabryś. W 1952 r. dyrygentem został Jan Luks i pod jego kierownictwem trzy lata później „Harmonia” nagrała koncert dla Polskiego Radia. W 1957 r. chór zdobył II miejsce w eliminacjach wojewódzkich Przeglądu Amatorskich Zespołów Artystycznych. W 1958 r. zajął IV miejsce na Ogólnokrajowym Przeglądzie Chórów ZZK w Ostrowie Wielkopolskim. W tym samym roku chór obchodzi jubileusz 45- lecia swojego istnienia.

W 1960 r. patronat nad chórem „Harmonia” objął Międzyzakładowy Dom Kultury ZZPGK i PT (późniejsze Miejskie Centrum Kultury, a obecnie Mysłowicki Ośrodek Kultury).

W 1962 r. dyrygentem chóru został Edward Baszton. W drugiej połowie lat 60. „Harmonia” przekształciła się w chór żeński. Prezesem chóru została Anna Jaguś, a nowym dyrygentem Alojzy Bara. W następnych latach chór wrócił do dawnej świetności i brał udział w wielu uroczystościach festiwalach, konkursach. W 1979 r. chór obchodził 65- lecie swego istnienia. „Harmonia” otrzymała Złotą Odznakę PZCHiO oraz Złotą Odznakę Zarządu Głównego ZZPGiPT. W 1981 r., po rezygnacji Alojzego Bary z prowadzenia chóru stanowisko to objął Wiktor Ziemba. W 1983 r. „Harmonia” obchodziła jubileusz 70-lecia swojego istnienia.

W następnych latach dyrygentami chóru „Harmonia” zostali Stefania Adamik, Anna Jakubas i Dagmara Szarama. Ponownie, od 1991 r. stanowisko dyrygenta chóru objęła Stefania Adamik. Przez całe lata 90. chór brał udział w uroczystościach, festiwalach, konkursach. Zdobywał kolejne nagrody i wyróżnienia.

Dzień dzisiejszy

Ostatnie lata są jednak dla chóru coraz trudniejsze. Zmienia się świat, zmieniają się ludzie i ich potrzeby. Jest coraz mniej chętnych do wspólnych spotkań i wspólnego śpiewania. Chór, który kiedyś powstał z potrzeby wyrażania swoich uczuć patriotycznych, potrzeby walki o język polski, o polskość na Górnym Śląsku, a zwłaszcza w Mysłowicach, teraz, w niepodległej III Rzeczpospolitej miałby być już niepotrzebnym przeżytkiem?

Wszyscy, starsi i młodsi, wszyscy ci, którzy chcieliby pośpiewać wspólnie pieśni patriotyczne i te zwykłe, popularne, mogą wstąpić nadal w szeregi chóru. W każdą środę i czwartek w godzinach od 15 do 18 w Mysłowickim Ośrodku Kultury przy ul. Grunwaldzkiej 7 odbywają się spotkania z panią Stefanią Adamik. W przyszłym roku chór będzie obchodził 100- lecie istnienia. Czyż to nie jest najlepszą rekomendacją dla „Harmonii”? W imieniu Stefanii Adamik, prezesa Śląskiego Związku Chórów i Orkiestr Okręgu Mysłowickiego, zapraszamy.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here