Świadek w postępowaniu cywilnym

fot. sxc.hu
fot. sxc.hu

Przesłuchanie świadka, obok dokumentów, jest najczęściej zgłaszanym dowodem w postępowaniu cywilnym.

Świadek, czyli osoba, która posiada wiedzę o faktach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jest obowiązany stawić się na wezwanie sądu i zeznać zgodnie z prawdą o tym, o czym mu wiadomo. Istnieją jednak pewne kategorie osób, które mogą odmówić złożenia zeznań bądź odpowiedzi na zadane pytanie, a także osoby, które w ogóle nie mogą być świadkami w toczącym się postępowaniu.

Zgodnie z art. 259 i 259¹ Kodeksu cywilnego z kręgu potencjalnych świadków wykluczone zostały:

  • osoby niezdolne do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń, np. osoby mające schorzenia psychiczne, osoby nietrzeźwe,
  • wojskowi i urzędnicy niezwolnieni od zachowania w tajemnicy informacji niejawnych o klauzuli „zastrzeżone” lub „poufne” oraz osoby zobowiązane do zachowania tajemnicy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli ich zeznanie miałoby być połączone z jej naruszeniem,
  • przedstawiciele ustawowi strony (np. rodzice, opiekunowie prawni) oraz osoby, które mogą być przesłuchane w charakterze strony jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową,
  • współuczestnicy jednolici (czyli osoby występujące po tej samej stronie, gdy wyrok będzie dotyczył ich wszystkich),
  • mediator co do faktów, o których dowiedział się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy.

Prawo do odmowy zeznań przysługuje natomiast: małżonkowi strony, jej wstępnym (rodzicom, dziadkom, pradziadkom), zstępnym (dzieciom, wnukom, prawnukom), rodzeństwu strony, powinowatym w tej samej linii lub stopniu (czyli krewnym małżonka strony, a więc np. teściom, pasierbom), jak również osobom pozostającym ze stroną w stosunku przysposobienia (czyli w stosunku adopcji). Pamiętać jednak należy, iż odmowa zeznań jest niedopuszczalna w sprawach o prawa stanu (unieważnienie, ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa czy separację, ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa lub rozwiązanie przysposobienia), z wyjątkiem spraw o rozwód oraz, iż uprawnienie to nie wygasa pomimo ustania małżeństwa lub rozwiązania stosunku przysposobienia (art. 261 §1 Kodeksu cywilnego).

W końcu świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, gdy zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich wymienionych powyżej na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej (np. w przypadku lekarza, dziennikarza, rzeczoznawcy). Ponadto odmówić zeznań może duchowny co do faktów powierzonych mu na spowiedzi (art. 261 §2 Kodeksu cywilnego).

Nadesłano: Anna Wojciechowska

Anna Wojciechowska – radca prawny od 2012 r. Prowadzi własną kancelarię prawną. Dane do kontaktu: anna_woj@o2.pl, tel. 698 206 686.




Komentarze